Thursday, March 02, 2006

ARCO

Ruel B. Santos
Bitter pills

Madalas nating ginagawa pag masamang pakiramdam o pakilasa ay uminom ng mapait na tableta. Sa trangkaso halimbawa ay iinom tayo ng paracetamol na ubod ng pait at pamaya-maya ay makadarama na tayo ng ginhawa at tuluyang bubuti ang pakiramdam. Ganito naihahalintulad ang implementasyon ng Republic Act 9337 o Reformed Value Added Tax (R-VAT), bitter pills kung ituring na gagamot sa nagkakasakit na ekonomiya ng ating bansa. Bitter pills na kailangang lunukin ng bawat Pilipino upang guminhawa ang kabuhayan ng minamahal na bansa.
Marami namang sinasabing kagandahan ang R-VAT na ito. Bagama’t umaani ito ng protesta at isyu dahil sa kalagayang pampulitika ay kinakailangan itong ipatupad. Noon pa man, 1980’s ay pinapatawan na tayo ng VAT ngunit hindi natin ito pansin dahil bukod sa mababang porsiento ay medyo matatag ang katayuang pulitika ng bansa. Itinaas noong 1990’s at ngayon nga ay umabot sa 12% na nasabay sa krisis pampulitikang tila hindi masasawata, kaya’t nagiging malaking isyu laban sa kasalukuyang administration.
Kustumbre na ng Pinoy ang makakita ng isang inaakalang mali laban sa siyam na tama at mabuti. Ito’y inaamin ko at pilit kong binabago agad tayong naghuhusga sa nakikita lamang natin ngunit yong nasa loob o ugat nito’y hindi natin alam. Gaya ng R-VAT nakikita natin ang karagdagang 12% sa ating binibili na halos katumbas lamang ng ginagamit nating load sa text araw-araw. Para sa mahihirap ngunit ang buting dulot nito’y para din sa kanila. Tulad na lamang ng 2,000 silid aralang maipagagawa, ang Insurance premium para sa 3.1 Road at ang laang gastusin sa Reforestation ng 9,190 ektaryang kagubatan. Lahat ito’y magmumula sa tinatayang P81.Bilyon na kikitain ng R-VAT kada taon.
Napapanahon din ito upang tayo ay makabayad sa utang panlabas. Sa bawat pisong pumapasok sa kabang yaman ng gobyerno ay 86 na sentimo (37 centavos sa interest at 49 sa principal) ang ibinabayad natin sa mga utang panlabas na minana natin mula pa noong panahon ni Marcos. Bunga nito ay 11 sentimos na lamang ang gastusin sa mga pagawaing bayan at ang natitirang 3 sentimo ay panggastos sa mga sweldo at iba pang pangangailangan ng pamahalaan. Kaya’t hanggang 2010 ay tinitiyak ang balanseng budget ng gobyerno. Dahil dito’y madaragdagan ang pondong laan sa pagawaing bayan. At kung maisakatuparan ang magandang imprastraktura ay dadami ang mamumuhunan at lalaki ang tiwala ng mga negosyante na kung magkakaganito ay matutugunan ang suliraning panghanapbuhay. Kapag marami ang trabaho ay bawas ang krimen at maging ang mga serbisyong panlipunan ay tataas din ang kalidad.
Ayon sa pag-aaral ng National Statistics Office bahagya lamang ang epekto nito sa 30% mahihirap sapagkat hindi papatawan ng VAT ang pangunahing bilihin mas apektado nito ang 30% mayayaman, sapagkat 65% gayundin ang 40% na middle class. Sinasabing ang mga mayayaman ang may kakayahang mandaya sa buwis pero sa R-VAT wala silang madadaya. Sila ang bulto-bulto kung bumili kaya’t bulto rin ang R-VAT na naibabayad nila. Consumption base ang R-VAT kaya’t depende ang babawasin sa atin ng gobyerno sa dami ng binibili o serbesyong ibig natin. Kung noon ang paraan ng gobyerno upang makalikom ng mataas na buwis ay itaas ang income, real property at iba pang tax, ngayon ay hindi na dahil sa R-VAT.
Bukod sa R-VAT ay seryoso din ang BIR sa kanilang Operation RATE (Run After Tax Evaders) at ang Custom sa kanilang Operation RATS (Run After the Smugglers). Idinagdag pa natin ang pagsasampa nila ng kaso sa kanilang mga kawani at opisyal na mapapatunayang sangkot sa katiwalian na tinawag naman nilang RIPS (Revenue Integrity Protection Service). At nagbigay din ng contract number ang ibat-ibang ahensya ng pamahalaang naatasang tumugaygay sa implementasyon ng RA 9337, maaari ding magsumbong ang publiko laban sa mga negosyanteng mapagsamantal.
Kung ating lilimiin ay tunay ngang mahalaga ang pagpapatupad ng R-VAT. Mula sa probisyon, implementasyon, program, proyekto at kaparusahan. Ang paggagamitan ng kikitaing pondo ay tunay na napakahalaga lalong higit sa mga batayang sector na sumisigaw ng pagbabago. Ito’y batas na dapat sundin, gaano man ito kapait ay batas pa rin itong iiral sa sambayanan. Handa namang makipagtulungan ang masang Pinoy basta’t maipakita ng gobyerno ang seryosong nilang kampanya at proyektong nabanggit. Babalikatin ni Juan de la Cruz ang R-VAT, kailangan lamang ang palagiang bukas na talaan ng kung paano at saan nauwi ang binayaran nilang R-VAT. Ang masakit lamang at tunay na magdudulot ng ibayong galit ng Pinoy ay ang Makita ang kawalang direksyon ng mga proyektong pinaglaanan ng R-VAT. Ang patamaan sa kontrata, at ang pagbubulsa ng ilan sa kinita na R-VAT. Huwag naman sanang mangyari ito, dahil hindi na ngayon kayang bolahin ang sambayanan. Handa na nilang ipaglaban ang kanilang karapatan na tulad ng R-VAT, itoy mula sa aming dugo at pawis kayat dapat lamang itoy suklian ng tunay na serbisyo.

0 Comments:

Post a Comment

<< Home